1
00:00:01,080 --> 00:00:04,400
16 MAJA 1986
2
00:00:04,560 --> 00:00:09,040
TRZY TYGODNIE OD WYPADKU
3
00:00:17,560 --> 00:00:20,680
Kiedy wybuchł pożar w rdzeniu reaktora
był wyłączony
4
00:00:20,840 --> 00:00:25,200
komisja rządowa wysłana
niewielka grupa ekspertów
5
00:00:25,360 --> 00:00:31,120
do montażu czujników termicznych
bezpośrednio pod reaktorem.
6
00:00:31,280 --> 00:00:33,680
Jesteś blisko reaktora?
7
00:00:33,840 --> 00:00:39,120
Bardzo blisko. Za tą ścianą
to spód reaktora.
8
00:00:42,120 --> 00:00:44,880
Zajęło im to 18 godzin
9
00:00:45,040 --> 00:00:49,080
przedostać się przez grube betonowe ściany
z przecinarką plazmową.
10
00:00:50,280 --> 00:00:54,200
Normalnie
byłoby to całkowicie absurdalne
11
00:00:54,360 --> 00:00:57,040
ze względu na zagrożenie promieniowaniem.
12
00:00:57,200 --> 00:01:00,880
Ale także do tego problemu
nie znaleziono innego rozwiązania.
13
00:01:01,040 --> 00:01:04,360
Ile metrów zostało do przejścia?
14
00:01:04,520 --> 00:01:06,440
Tylko kilka metrów.
15
00:01:08,680 --> 00:01:13,880
W 1986 roku Sowieci
mocno ufali swojemu rządowi
16
00:01:14,040 --> 00:01:16,560
i byli bardzo patriotyczni.
17
00:01:16,720 --> 00:01:20,040
Niektórzy tak nazywają
w mit o sowieckim bohaterze.
18
00:01:21,040 --> 00:01:23,600
Przestraszyłeś się?
19
00:01:23,760 --> 00:01:28,720
Na początku to przerażające,
ale można się do tego przyzwyczaić.
20
00:01:28,880 --> 00:01:31,440
Wcale się nie boimy.
21
00:01:32,720 --> 00:01:35,680
Ludzie mieli naturalną skłonność
22
00:01:35,840 --> 00:01:40,840
czuć, że jest to ich związek
zostało potwierdzone ofiarami.
23
00:01:41,000 --> 00:01:45,000
Radziecka machina propagandowa
wykorzystał to jak najlepiej.
24
00:01:46,440 --> 00:01:50,640
Przywódcy radzieccy powiedzieli:
„Twój kraj cię wzywa”.
25
00:01:50,800 --> 00:01:56,440
„Czas udowodnić swój patriotyzm
i spełnij swój obowiązek.”
26
00:01:56,600 --> 00:01:58,840
„Aby złożyć ofiarę”.
27
00:02:16,160 --> 00:02:18,360
Dwa tygodnie po wypadku
28
00:02:18,520 --> 00:02:23,120
sytuacja w Związku Radzieckim była spokojna
radioaktywny i niebezpieczny.
29
00:02:24,280 --> 00:02:27,720
Obawiano się, że gorące paliwo jądrowe
30
00:02:27,880 --> 00:02:30,400
może spłynąć na dół budynku,
31
00:02:30,560 --> 00:02:35,000
topi stal dróg
i wreszcie przez betonowy fundament
32
00:02:35,160 --> 00:02:37,240
i skończyć w wodach gruntowych.
33
00:02:39,280 --> 00:02:45,360
Zagrożone stopienie rdzenia, z wyjątkiem
woda pitna dla 30 milionów ludzi,
34
00:02:45,520 --> 00:02:48,720
także hodowla zwierząt i rolnictwo
35
00:02:48,880 --> 00:02:53,080
w tej części Europy
przez dziesięciolecia.
36
00:02:53,240 --> 00:02:57,280
To był problem egzystencjalny
Do kierownictwa Związku Radzieckiego.
37
00:02:59,600 --> 00:03:03,840
Na zdjęciach satelitarnych zauważyliśmy,
38
00:03:04,000 --> 00:03:08,040
że sprowadzono górników
kopać tunel pod reaktorem.
39
00:03:10,080 --> 00:03:16,600
Nasz szef powiedział, że tak się stało
wypadek i powinniśmy jechać.
40
00:03:16,760 --> 00:03:20,560
GÓRNIK
41
00:03:21,760 --> 00:03:26,400
nie wiedziałem
co się wydarzyło w Czarnobylu.
42
00:03:28,200 --> 00:03:32,960
Kopanie tunelu było
nasza misja.
43
00:03:33,840 --> 00:03:37,760
-Skąd pochodzisz?
- Jestem z okolic Tuły.
44
00:03:37,920 --> 00:03:39,680
Ruch, ruch.
45
00:03:43,120 --> 00:03:48,360
Górnicy musieli kopać
tunel o długości około 130 metrów,
46
00:03:48,520 --> 00:03:53,840
aby móc budować na tej ziemi
ogromny wymiennik ciepła.
47
00:03:54,000 --> 00:03:56,400
Cel wymiennika ciepła
48
00:03:56,560 --> 00:04:00,560
polegało na ochłodzeniu gruntu pod reaktorem,
49
00:04:00,720 --> 00:04:06,560
aby zapobiec przedostawaniu się stopionego rdzenia
wody gruntowe pod budynkiem.
50
00:04:07,840 --> 00:04:09,840
Pomysł był ambitny.
51
00:04:10,000 --> 00:04:14,560
Być może pracowało ponad 400 górników
całą dobę przez ponad miesiąc.
52
00:04:16,040 --> 00:04:21,760
Celem było iść do przodu
co najmniej 13 metrów dziennie,
53
00:04:21,920 --> 00:04:27,440
do wytworzenia radioaktywnej magmy
nie dotrze do wód gruntowych.
54
00:04:28,280 --> 00:04:30,520
Atmosfera była napięta.
55
00:04:38,760 --> 00:04:42,320
To całkiem niewiarygodne,
o co pytano górników.
56
00:04:42,480 --> 00:04:45,320
Musieli iść
do niebezpiecznego miejsca pracy
57
00:04:45,480 --> 00:04:48,720
praktycznie poświęcając się.
58
00:04:52,880 --> 00:04:56,360
W tunelu i wszędzie indziej
59
00:04:56,520 --> 00:05:01,600
było zdaniem przełożonych
normalne promieniowanie tła.
60
00:05:04,600 --> 00:05:07,520
Słodki smak pojawił się w ustach.
61
00:05:08,400 --> 00:05:12,560
Trochę słodki, metaliczny smak.
62
00:05:15,160 --> 00:05:19,400
Moja podświadomość kazała mi iść
przez tunel
63
00:05:19,560 --> 00:05:21,960
tak szybko jak to możliwe.
64
00:05:25,120 --> 00:05:28,200
Często kopali narzędziami ręcznymi,
65
00:05:28,360 --> 00:05:33,120
ponieważ obawiano się, że jeśli
fundamenty zostałyby zbyt mocno naruszone,
66
00:05:33,280 --> 00:05:37,920
wszystko może się im zawalić
i pogrzebać ich żywcem.
67
00:05:39,800 --> 00:05:43,640
-Jak masz na imię?
- Jestem Wiktor.
68
00:05:43,800 --> 00:05:46,960
-Czy to jest trudne?
-NIE. Staramy się jak możemy.
69
00:05:47,120 --> 00:05:48,520
To musi zostać zrobione.
70
00:05:49,760 --> 00:05:53,680
Aparat robi zdjęcia.
Mozolić się.
71
00:05:57,640 --> 00:06:03,560
My, filmowcy, słyszeliśmy
także od eksplozji.
72
00:06:03,720 --> 00:06:08,560
Postanowiliśmy zapisać się jako wolontariusze
73
00:06:09,440 --> 00:06:11,720
i idź tam, żeby strzelać.
74
00:06:13,440 --> 00:06:17,080
Można to uznać za propagandę.
75
00:06:17,240 --> 00:06:21,120
FOTOGRAF
76
00:06:23,600 --> 00:06:25,800
To było jak sytuacja wojenna.
77
00:06:25,960 --> 00:06:29,400
Ktoś strzela tam, ja strzelam tutaj.
78
00:06:29,560 --> 00:06:34,000
Nie leciały żadne kule,
ale wiedzieliśmy, że nie możemy zostać
79
00:06:34,160 --> 00:06:36,960
do tych miejsc przez długi czas.
80
00:06:38,880 --> 00:06:45,360
– podkreślali Sowieci
bohaterstwo i odwaga kopaczy,
81
00:06:45,520 --> 00:06:51,440
choć jednocześnie informacją naukową
niewiele mówiono o zagrożeniach.
82
00:06:55,080 --> 00:06:59,880
Cel został postawiony,
i udało nam się to osiągnąć.
83
00:07:00,040 --> 00:07:02,920
Nasza misja została zakończona.
84
00:07:04,600 --> 00:07:07,960
Operacja tunelu zakończyła się pełnym sukcesem.
85
00:07:08,120 --> 00:07:12,600
Wymiennik ciepła zabudowany w komorze,
86
00:07:12,760 --> 00:07:15,160
i był gotowy do użycia.
87
00:07:16,280 --> 00:07:18,800
Nigdy nie został uruchomiony.
88
00:07:21,360 --> 00:07:25,640
Temperatura wewnątrz budynku
stopniowo malała.
89
00:07:25,800 --> 00:07:30,640
Strach przed wodami gruntowymi
przed odparowaniem zanieczyszczeń.
90
00:07:30,800 --> 00:07:36,120
Praca i ofiary górników
były kompletną stratą czasu.
91
00:07:39,120 --> 00:07:42,680
Ja sam nie rozumiałem, czym jest promieniowanie
92
00:07:42,840 --> 00:07:45,160
i dlaczego było to niebezpieczne.
93
00:07:46,800 --> 00:07:51,760
Dwa lata później
zmarł jeden z naszych kopaczy.
94
00:07:53,600 --> 00:07:57,200
Kilka lat później drugi zmarł.
95
00:07:58,480 --> 00:08:05,400
Potem zaczęliśmy rozumieć,
że był ku temu powód.
96
00:08:06,760 --> 00:08:09,120
Że naszego czasu było mało.
97
00:08:12,400 --> 00:08:17,000
70 procent górników
już nie ma.
98
00:08:23,160 --> 00:08:26,480
29 MAJA 1986
99
00:08:26,640 --> 00:08:29,920
MIESIĄC PO WYPADKU
100
00:08:30,640 --> 00:08:35,240
Strach przed stopieniem rdzenia
w końcu ustąpiło,
101
00:08:35,400 --> 00:08:39,160
ale sam budynek reaktora
nadal był otwarty na atmosferę.
102
00:08:39,320 --> 00:08:42,560
To nadal niebezpieczne
dla zdrowia ludzkiego.
103
00:08:43,280 --> 00:08:46,680
Michaił Gorbaczow zdecydował,
że do końca roku
104
00:08:46,840 --> 00:08:52,320
pozostałości czteroreaktora
trzeba było pochować na stałe.
105
00:08:52,480 --> 00:08:55,240
Schron nazwano by „sarkofagiem”.
106
00:08:55,400 --> 00:08:59,960
Praca zajmuje dużo czasu
i wymaga dużego wysiłku.
107
00:09:00,120 --> 00:09:03,880
Skorzystają na tym ludzie na całym świecie.
108
00:09:04,880 --> 00:09:07,760
Problem w tym, że nie można było się do siebie zbliżyć.
109
00:09:07,920 --> 00:09:11,760
W okolicy pływała ogromna ilość
materiału radioaktywnego.
110
00:09:11,920 --> 00:09:17,520
Następnie musieli się skupić
aby zatrzymać tę emisję promieniowania.
111
00:09:19,640 --> 00:09:22,240
Najbardziej zanieczyszczony obszar
112
00:09:22,400 --> 00:09:26,520
znajdowało się w bezpośrednim otoczeniu reaktora.
113
00:09:27,720 --> 00:09:32,120
Staramy się unikać promieniowania i zachlapania
pracować jak najwięcej.
114
00:09:32,280 --> 00:09:37,320
Zaczęli usuwać wierzchnią warstwę gleby
115
00:09:37,480 --> 00:09:40,480
wokół reaktora
i zabierz to.
116
00:09:40,640 --> 00:09:45,480
Do buldożerów dodano strażników,
aby można było w nich umieścić ludzi.
117
00:09:45,640 --> 00:09:51,320
Obrócili ziemię
w promieniu 30 kilometrów w każdym kierunku
118
00:09:51,480 --> 00:09:53,760
tworząc księżycowy krajobraz.
119
00:09:55,040 --> 00:09:58,080
Nie wiedzieliśmy, na ile to było skuteczne,
120
00:09:58,240 --> 00:10:02,280
ale wiedzieliśmy
że przynajmniej pomysł był słuszny.
121
00:10:02,440 --> 00:10:04,720
Ale to był dopiero początek.
122
00:10:06,600 --> 00:10:09,760
Na obszarze ponad 5000 kilometrów kwadratowych
123
00:10:09,920 --> 00:10:14,600
ziemia, liście na drzewach, budynki,
124
00:10:14,760 --> 00:10:19,680
wszystko było radioaktywne
zanieczyszczony pyłem.
125
00:10:19,840 --> 00:10:22,920
Tłumi wszystko i wszystko.
126
00:10:23,080 --> 00:10:26,080
Państwo nie pozwoli nam umrzeć.
127
00:10:26,240 --> 00:10:29,600
Władze sowieckie to zrobiły
coś bezprecedensowego.
128
00:10:29,760 --> 00:10:32,720
Przenieśli sto tysięcy ludzi
poza obszarem
129
00:10:32,880 --> 00:10:36,440
i ustanowił ograniczoną strefę buforową.
130
00:10:36,600 --> 00:10:39,800
ELEKTROWNIA JĄDROWA W CZARNOBYLU
131
00:10:39,960 --> 00:10:44,600
Na miejsce sprowadzono tysiące robotników
wszędzie i powiedziano im:
132
00:10:44,760 --> 00:10:48,360
„Dostajesz kilkaset rubli,
ale to wszystko.”
133
00:10:48,520 --> 00:10:53,440
„Zabierz się do pracy i służ
Związku Radzieckiego.”
134
00:10:59,600 --> 00:11:03,440
Związek Radziecki opublikował więcej
zdjęcia z prac porządkowych.
135
00:11:03,600 --> 00:11:06,960
Zdaniem Moskwy
dwa z czterech reaktorów w Czarnobylu
136
00:11:07,120 --> 00:11:10,520
zostaną wznowione w tym roku.
137
00:11:13,080 --> 00:11:15,200
Do połowy lata 1986 r
138
00:11:15,360 --> 00:11:20,160
teren wokół elektrowni był
zaczyna przypominać pole bitwy.
139
00:11:21,200 --> 00:11:27,520
W namiotach obozowało 40 000 osób
Wokół elektrowni w Czarnobylu.
140
00:11:28,720 --> 00:11:31,840
Używany Związek Radziecki
termin „likwidatorzy”
141
00:11:32,000 --> 00:11:36,480
przywiezionych tam żołnierzy,
poborowych i ochotników,
142
00:11:36,640 --> 00:11:42,600
którzy wzięli udział w sprzątaniu
i na budowę sarkofagu.
143
00:11:42,760 --> 00:11:47,640
Wiemy z czym się mierzymy.
Nasza praca jest zaplanowana.
144
00:11:56,440 --> 00:12:00,480
Duża część prac porządkowych
miały charakter eksperymentalny.
145
00:12:01,960 --> 00:12:06,000
Spryskano budynki
z armatkami wodnymi.
146
00:12:08,680 --> 00:12:12,800
Rozsiewali nawet pulpę buraczaną,
147
00:12:12,960 --> 00:12:17,440
zmieszany z wodą,
do kontrolowania kurzu.
148
00:12:20,440 --> 00:12:23,360
Podjęto wysiłki, aby odnaleźć wszystkie zwierzęta.
149
00:12:23,520 --> 00:12:26,920
A te znalezione zostały zabite.
150
00:12:29,000 --> 00:12:31,760
Praca była bardzo wymagająca.
151
00:12:33,120 --> 00:12:39,960
Ale radionuklidów nie można było zniszczyć.
Można je było jedynie przesuwać.
152
00:12:41,120 --> 00:12:47,760
Początkowo nie było dozymetrów
do pomiaru poziomu promieniowania.
153
00:12:47,920 --> 00:12:51,200
Z tego powodu
nikt nie wiedział dokładnie
154
00:12:51,360 --> 00:12:54,880
ile promieniowania otrzymali pracownicy.
155
00:12:55,040 --> 00:12:59,360
Na początku zakrywa się sam
i nosić maseczkę ochronną.
156
00:12:59,520 --> 00:13:03,720
Ale potem zapomnij.
157
00:13:07,160 --> 00:13:13,080
Decyzję podjąłem już po kilku pierwszych dniach
po wypadku.
158
00:13:13,240 --> 00:13:17,440
Poszedłem do biura rekrutacyjnego
i powiedziałem, że chcę dołączyć.
159
00:13:19,080 --> 00:13:21,240
Chciałem pomóc mojemu krajowi.
160
00:13:21,400 --> 00:13:24,760
LIKWIDATOR
161
00:13:24,920 --> 00:13:28,440
Ludziom żyjącym na Zachodzie trudno jest zrozumieć,
162
00:13:28,600 --> 00:13:32,800
jak oddany
Byli to obywatele Związku Radzieckiego
163
00:13:32,960 --> 00:13:38,640
i jak chętni byli do poświęceń
jego zdrowie i życie.
164
00:13:43,320 --> 00:13:48,960
Oczywiście, że jest to niebezpieczne.
Inaczej nie byłoby nas tutaj.
165
00:13:49,120 --> 00:13:52,520
Wykonujemy obowiązki rządowe
honorowo.
166
00:14:00,840 --> 00:14:05,800
Kiedy poszliśmy razem
z głównych budynków Czarnobyla,
167
00:14:05,960 --> 00:14:10,960
wydawało się, że ludzie po prostu byli
zostawił wszystko i odszedł.
168
00:14:15,880 --> 00:14:19,120
Pamiętam, jak krążyłem po budynku.
169
00:14:19,280 --> 00:14:22,320
Weszłam do krótkiego, żółtego korytarza.
170
00:14:23,920 --> 00:14:27,520
Nagle zdałem sobie sprawę, że kolor żółty,
171
00:14:27,680 --> 00:14:31,000
która pokrywała podłogę i parapety,
172
00:14:31,160 --> 00:14:35,800
pochodziły z setek, a nawet tysięcy
żółtych motyli.
173
00:14:38,120 --> 00:14:43,000
Nie rozumiem, jak oni się tam dostali,
ale wszyscy byli martwi.
174
00:14:44,680 --> 00:14:47,920
Wyjrzałem przez okno i zobaczyłem mężczyznę,
175
00:14:48,080 --> 00:14:53,720
która zatrudniała niespełna kilkaset osób
metrów od poczwórnego reaktora.
176
00:14:53,880 --> 00:14:55,880
Był spawaczem.
177
00:14:56,040 --> 00:15:01,240
Po prostu tam siedział. Pracował
metodycznie i spokojnie.
178
00:15:02,680 --> 00:15:09,000
Miał kontakt z być może największym
do poziomu promieniowania, jaki możesz sobie wyobrazić.
179
00:15:10,360 --> 00:15:15,400
Jestem pewien
że coś gwizdnął.
180
00:15:15,560 --> 00:15:17,880
Utknęło to we mnie na lata.
181
00:15:18,040 --> 00:15:22,600
Jak człowiek może wygrać
własny strach.
182
00:15:28,280 --> 00:15:31,080
Kim byli likwidatorzy?
183
00:15:32,440 --> 00:15:34,640
To byli ludzie,
184
00:15:34,800 --> 00:15:40,920
który w jakiś sposób zrozumiał
co powiesz na to?
185
00:15:41,080 --> 00:15:42,640
i nadal został.
186
00:15:46,800 --> 00:15:51,920
Zaproszeni zostali moi rodzice
do prac związanych z likwidacją klęsk żywiołowych.
187
00:15:52,080 --> 00:15:58,160
Po ewakuacji elektrowni
okoliczni mieszkańcy musieli tam wrócić.
188
00:15:59,200 --> 00:16:02,040
Ponieważ nie mieliśmy gdzie się zatrzymać,
189
00:16:02,200 --> 00:16:07,880
zabrano nas do obozu
przez pół roku bez rodziców.
190
00:16:08,720 --> 00:16:11,080
Miałem osiem lat.
191
00:16:13,200 --> 00:16:18,360
We włosach było dużo promieniowania,
więc zostały wycięte.
192
00:16:19,360 --> 00:16:21,440
Zostały bardzo krótko obcięte.
193
00:16:21,600 --> 00:16:27,200
Pamiętam, jak mówiły inne dzieci
my jako jeże czarnobylskie,
194
00:16:27,360 --> 00:16:32,120
i że powinniśmy wrócić
Do Czarnobyla.
195
00:16:32,280 --> 00:16:37,120
Chciałam tylko, żeby ktoś mnie pocieszył
i chroniłby mnie.
196
00:16:37,280 --> 00:16:39,920
Chciałem być z rodziną.
197
00:16:41,560 --> 00:16:47,280
Oto listy,
które napisaliśmy do mojej mamy.
198
00:16:48,720 --> 00:16:53,360
„Moja droga mamo, codziennie płaczę,
199
00:16:53,520 --> 00:16:56,120
ponieważ nas tu biją.”
200
00:16:56,960 --> 00:17:01,360
„Przyjdź i zabierz nas stąd
tak szybko, jak to możliwe.”
201
00:17:01,520 --> 00:17:05,160
„Nie możemy tu być bez ciebie”.
202
00:17:07,480 --> 00:17:10,080
O mój Boże. Przepraszam.
203
00:17:15,960 --> 00:17:22,360
Historia jest dość przerażająca, kiedy
pomyślmy o jego wpływie na ludzi.
204
00:17:22,520 --> 00:17:27,280
I nie tylko dla zdrowia, ale także
dla utrzymania setek tysięcy ludzi
205
00:17:27,440 --> 00:17:33,120
w Związku Radzieckim. Poza tym promieniowanie
dotknie Wielką Brytanię.
206
00:17:35,360 --> 00:17:39,320
Poza Związkiem Radzieckim
nadal płacę cenę za Czarnobyl.
207
00:17:39,480 --> 00:17:43,160
Wielka Brytania zna owce
nie można go sprzedać ze względu na promieniowanie.
208
00:17:45,080 --> 00:17:51,040
Nieoczekiwany ulewny deszcz
do Cumbrii i Północnej Walii.
209
00:17:51,840 --> 00:17:55,320
Z punktu widzenia najemców
to była katastrofa.
210
00:17:55,480 --> 00:17:58,720
Dotknęło to prawie 10 tys. gospodarstw.
211
00:17:58,880 --> 00:18:04,360
Radioaktywny deszcz skażył ziemię
przez dziesięciolecia.
212
00:18:04,520 --> 00:18:07,120
Poziomy promieniowania u owiec
trzeba było obserwować.
213
00:18:08,320 --> 00:18:12,760
Niebezpieczeństwo polegało na przedostawaniu się promieniowania
do łańcucha pokarmowego.
214
00:18:12,920 --> 00:18:17,200
Rozkazów nie będzie i nie wiadomo,
ponieważ zaufanie klientów powraca.
215
00:18:17,360 --> 00:18:22,520
Stoję w miejscu. Ponieważ nie mogę
sprzedać, sytuacja jest trudna.
216
00:18:23,520 --> 00:18:28,400
Trwało to prawie 30 lat.
Zagrażało to lokalnemu sposobowi życia,
217
00:18:28,560 --> 00:18:34,320
i nie mogliśmy być tego pewni
czy zagrożenie było pod kontrolą, czy nie.
218
00:18:38,160 --> 00:18:41,480
LIPIEC 1986
219
00:18:41,640 --> 00:18:44,920
TRZY MIESIĄCE OD WYPADKU
220
00:18:45,880 --> 00:18:49,960
Strefa buforowa
operacja czyszczenia była kontynuowana.
221
00:18:51,280 --> 00:18:54,760
Musieli jeszcze budować
betonowy sarkofag,
222
00:18:54,920 --> 00:18:57,160
co spowodowałoby wyłączenie rdzenia reaktora.
223
00:18:58,440 --> 00:19:02,760
Gorbaczow dał
niecałe cztery miesiące
224
00:19:02,920 --> 00:19:07,600
niebezpieczny i ambitny
do realizacji projektu budowlanego.
225
00:19:15,800 --> 00:19:18,840
Pokazywała to telewizja radziecka
dzisiaj zdjęcia schroniska,
226
00:19:19,000 --> 00:19:23,040
który jest budowany zniszczony
Wokół elektrowni jądrowej w Czarnobylu.
227
00:19:23,200 --> 00:19:28,960
Pierwsza próba Związku Radzieckiego
został zbudowany w celu ochrony reaktora
228
00:19:29,120 --> 00:19:34,080
za pomocą środków czasowych, czyli zdalnie sterowanych
z dźwigami i pompami do betonu,
229
00:19:34,240 --> 00:19:36,640
dzięki któremu praca poszła szybko.
230
00:19:36,800 --> 00:19:39,560
Jak się czujesz?
Czy napięcie opadło?
231
00:19:39,720 --> 00:19:42,760
Nie, to nieporozumienie.
232
00:19:42,920 --> 00:19:45,440
Sytuacja jest nadal napięta.
233
00:19:45,600 --> 00:19:50,160
GŁÓWNY INŻYNIER
234
00:19:50,320 --> 00:19:55,240
Pracowałem w Czarnobylu
w elektrowni atomowej przez 13 lat.
235
00:19:55,400 --> 00:19:58,680
To była moja praca
ukończyć sarkofag
236
00:19:59,800 --> 00:20:03,000
i uruchomić pierwszy reaktor.
237
00:20:03,160 --> 00:20:07,880
Potrzebny był prąd.
Bez prądu fabryki stoją.
238
00:20:08,720 --> 00:20:11,720
Zaprojektowano tzw. sarkofag
239
00:20:11,880 --> 00:20:15,240
trwać około 50 lat,
240
00:20:15,400 --> 00:20:19,440
ale faktyczne gwarancje na ten temat
nie było.
241
00:20:19,600 --> 00:20:22,840
Częściowo wspierano Suoję
do zniszczonych konstrukcji.
242
00:20:23,000 --> 00:20:26,080
Początkowo plac budowy był prawdziwym domem wariatów.
243
00:20:28,960 --> 00:20:32,520
Budowę sarkofagu skomplikowały m.in
244
00:20:32,680 --> 00:20:37,280
ale nie mogłeś się do tego zbliżyć
przez kilka minut.
245
00:20:38,360 --> 00:20:43,000
Mój zespół otrzymał już mnóstwo promieniowania.
246
00:20:43,160 --> 00:20:47,000
Abyśmy mogli się poprawić
sytuacja radiacyjna,
247
00:20:47,160 --> 00:20:49,640
musieliśmy oczyścić dach.
248
00:20:52,800 --> 00:20:56,800
Dach potrójnego reaktora był
pokryty złomem,
249
00:20:56,960 --> 00:21:01,280
który wyleciał
z poczwórnego reaktora podczas eksplozji.
250
00:21:03,040 --> 00:21:06,520
Było jak na dachu
radioaktywny tor przeszkód.
251
00:21:10,440 --> 00:21:14,800
Był reaktor grafitowy
fragmenty i paliwo jądrowe.
252
00:21:14,960 --> 00:21:17,920
Na dachu było bezpiecznie
253
00:21:18,080 --> 00:21:22,320
przy niektórych piosenkach
zaledwie minuty lub nawet sekundy
254
00:21:22,480 --> 00:21:24,840
przed przyjęciem dawki śmiertelnej.
255
00:21:25,000 --> 00:21:28,920
Do budowy sarkofagu
trzeba było zadbać o dach.
256
00:21:29,080 --> 00:21:31,920
Podjęli działania przy pomocy robotów.
257
00:21:32,080 --> 00:21:35,640
8 SIERPNIA 1986
258
00:21:35,800 --> 00:21:39,080
3,5 MIESIĄCA OD WYPADKU
259
00:21:42,120 --> 00:21:45,080
Dlaczego jedziesz w prawo?
260
00:21:45,240 --> 00:21:47,720
Oto jest. Porusza się.
261
00:21:48,560 --> 00:21:51,080
Mieli dwa typy robotów.
262
00:21:51,240 --> 00:21:56,360
Jeden został sprowadzony z Niemiec Zachodnich
za ogromną cenę.
263
00:21:56,520 --> 00:22:00,920
To było specjalnie zaplanowane
ze względu na zagrożenia radioaktywne.
264
00:22:01,080 --> 00:22:05,760
Mieli też kilka robotów,
które zbudował Związek Radziecki
265
00:22:05,920 --> 00:22:08,200
Do badania powierzchni Księżyca.
266
00:22:11,880 --> 00:22:14,920
Dobry. To dobrze.
267
00:22:16,520 --> 00:22:21,200
Celem było pchanie złomu
z robotami ponad krawędzią dachu
268
00:22:21,360 --> 00:22:24,520
oraz do pozostałości czteroreaktora.
269
00:22:26,080 --> 00:22:29,440
Wygląda dobrze.
270
00:22:30,240 --> 00:22:32,520
Na nim ustawiono sarkofag.
271
00:22:34,680 --> 00:22:36,560
Nic nie działa?
272
00:22:36,720 --> 00:22:38,920
Może utknęło.
273
00:22:39,080 --> 00:22:43,920
Poszło i poruszało się,
jąkał się, a potem przestał.
274
00:22:45,480 --> 00:22:48,280
Ale roboty też nie pomogły.
275
00:22:48,440 --> 00:22:52,160
Ich elektronika nie przetrwała
poziom promieniowania przez długi czas.
276
00:22:53,640 --> 00:22:55,640
Musimy zwolnić hamulce.
277
00:22:55,800 --> 00:22:57,880
Zostali zwolnieni.
278
00:22:59,480 --> 00:23:02,440
Cóż, tam stoi.
279
00:23:02,600 --> 00:23:05,120
Nie dało się ich już kontrolować.
280
00:23:07,240 --> 00:23:09,400
Stały się bezużyteczne.
281
00:23:11,360 --> 00:23:16,240
Niemieckiego robota nie można jeszcze przeciągnąć
już nieaktualne, ale praca nad tym jest w toku.
282
00:23:16,400 --> 00:23:20,120
Nic nie działa. Nie porusza się.
283
00:23:21,480 --> 00:23:24,280
Co dalej?
284
00:23:26,200 --> 00:23:31,760
Dla inżynierów odpowiedzialnych za pracę
a badacze nie mieli żadnego wyboru.
285
00:23:33,240 --> 00:23:35,120
Musieli wysłać ludzi
286
00:23:35,280 --> 00:23:38,400
świat razem
z najniebezpieczniejszych miejsc.
287
00:23:43,280 --> 00:23:46,680
19 września 1986
288
00:23:46,840 --> 00:23:50,160
5 MIESIĘCY PO WYPADKU
289
00:23:55,480 --> 00:23:57,640
Byłeś już na dachu?
290
00:23:57,800 --> 00:24:00,000
Nie, idziemy teraz.
291
00:24:00,160 --> 00:24:02,000
Pozdrowienia dla wszystkich.
292
00:24:04,000 --> 00:24:06,400
Siergiej, śmiej się jeszcze.
293
00:24:09,120 --> 00:24:13,760
Dowódcy operacji doskonale zdawali sobie sprawę,
jak niebezpieczna była ta praca.
294
00:24:14,640 --> 00:24:18,440
Ludzie musieli zeskrobywać złom z dachu,
biegnij z tym
295
00:24:18,600 --> 00:24:21,000
wrzucając go do pozostałości Quad Reactor
296
00:24:21,160 --> 00:24:24,120
i uciekaj w bezpieczne miejsce
tak szybko jak to możliwe.
297
00:24:29,280 --> 00:24:33,840
Kiedy pierwszy raz tam dotarłem,
byłem podekscytowany.
298
00:24:35,160 --> 00:24:41,160
Adrenalina płynęła podczas biegu
na dachu i wszystko było rozmazane.
299
00:24:46,400 --> 00:24:52,440
Trzeba było czekać godzinami,
pocąc się i czekając na swoją kolej.
300
00:24:53,960 --> 00:24:58,720
Nie wiem, ile im powiedziano
o niebezpieczeństwie czekającym na dachu,
301
00:24:58,880 --> 00:25:00,840
ale uczynili, jak im powiedziano.
302
00:25:01,000 --> 00:25:04,440
Zaczęli dzwonić do siebie
w „bioroboty”.
303
00:25:06,960 --> 00:25:10,080
Czy jest ktoś
kto nie chce wykonać zadania?
304
00:25:10,240 --> 00:25:14,320
Czy wszyscy są chętni? Świetnie.
305
00:25:19,480 --> 00:25:22,480
Trzeba było nosić sprzęt ochronny.
306
00:25:23,600 --> 00:25:25,960
Dwie płyty ołowiane.
307
00:25:27,000 --> 00:25:30,120
I ciężkie
maski przemysłowe,
308
00:25:30,280 --> 00:25:34,520
które miały chronić
z radioaktywnego pyłu.
309
00:25:34,680 --> 00:25:37,440
Nie mieliśmy nic innego.
310
00:25:40,160 --> 00:25:46,840
Zobacz, które narzędzie najbardziej Ci odpowiada.
Weź łopatę czy coś.
311
00:25:48,000 --> 00:25:50,200
Cztery osoby na raz!
312
00:25:50,360 --> 00:25:53,600
Ty też idziesz?
313
00:25:53,760 --> 00:25:56,160
Jeden po drugim.
314
00:25:58,840 --> 00:26:02,040
W końcu dotarłem na najwyższe piętro.
315
00:26:03,080 --> 00:26:07,960
Trzeba było iść do małego bunkra,
co otworzyło drzwi do piekła.
316
00:26:11,760 --> 00:26:13,920
Dlatego to się nazywało.
317
00:26:24,200 --> 00:26:27,960
Serce biło niesamowicie szybko.
318
00:26:30,960 --> 00:26:35,400
Umysł nie był nawet blisko
normalna sytuacja.
319
00:26:35,560 --> 00:26:37,720
Bądź ostrożny!
320
00:26:38,680 --> 00:26:40,720
Ostrożnie.
321
00:26:45,560 --> 00:26:48,400
Musiałem wszystko zebrać
co mogłem
322
00:26:48,560 --> 00:26:51,680
i zrzucić go z dachu na ziemię.
323
00:26:51,840 --> 00:26:58,160
Kierowałem tym zadaniem
całą moją koncentrację.
324
00:27:00,280 --> 00:27:04,840
Tam! Ten kawałek!
325
00:27:05,000 --> 00:27:09,360
Czas monitorowano za pomocą stopera.
Za około 30 do 45 sekund
326
00:27:09,520 --> 00:27:11,680
została przekroczona dozwolona dawka promieniowania.
327
00:27:11,840 --> 00:27:14,080
Weź to też.
328
00:27:14,240 --> 00:27:17,320
Nie było
tylko ogromne kawałki złomu,
329
00:27:17,480 --> 00:27:21,320
ale także części rdzenia reaktora,
330
00:27:21,480 --> 00:27:24,320
który stopił się w bitumie.
331
00:27:24,480 --> 00:27:29,040
Byli w praktyce
przyspawany do sufitu.
332
00:27:32,200 --> 00:27:36,840
Asfalt po prostu nie chciał pękać.
333
00:27:37,000 --> 00:27:40,280
Poczułem niesamowitą wściekłość.
334
00:27:40,440 --> 00:27:46,120
Dosłownie chciałem zejść na ziemię
i zacznę rozdzierać go zębami.
335
00:27:46,280 --> 00:27:50,520
Miałem to
niesamowicie silne pragnienie
336
00:27:50,680 --> 00:27:53,840
zrobić to, o co nas poproszono.
337
00:27:58,120 --> 00:28:00,080
Czas przestać!
338
00:28:06,200 --> 00:28:09,560
I to nastąpiło
339
00:28:09,720 --> 00:28:12,600
niesamowite uczucie ulgi.
340
00:28:18,840 --> 00:28:22,120
Miałem niezwykłą reakcję fizyczną.
341
00:28:22,280 --> 00:28:27,240
Jakbym był mocno przeziębiony,
i nie mogłem oddychać.
342
00:28:30,600 --> 00:28:32,680
Rozmawiałem z wieloma osobami, które tam były.
343
00:28:32,840 --> 00:28:36,600
Niektórzy otrzymali
niemal natychmiast straszny ból głowy.
344
00:28:36,760 --> 00:28:39,680
Prawie każdy miał jakieś objawy.
345
00:28:45,280 --> 00:28:47,800
Potrzebowali wielu ludzi.
346
00:28:47,960 --> 00:28:51,440
Tysiące ludzi dostało
ograniczona ilość dawki,
347
00:28:51,600 --> 00:28:54,680
a potem zostali odesłani.
348
00:28:58,240 --> 00:29:01,760
W sumie byłem na dachu sześć razy.
349
00:29:01,920 --> 00:29:07,160
Nigdy nie byłem tak wyczerpany,
i to nie tylko fizycznie
350
00:29:07,320 --> 00:29:09,960
ale także duchowo.
351
00:29:13,520 --> 00:29:17,360
Każdy z Was otrzyma 800 rubli.
352
00:29:17,520 --> 00:29:22,880
- Służę Związkowi Radzieckiemu.
-Dzięki. Dzięki. Dzięki.
353
00:29:23,040 --> 00:29:29,080
Pracował w trudnych warunkach,
gdy poziom promieniowania nie był znany. Świetnie.
354
00:29:31,480 --> 00:29:33,320
Wielu dobrych ludzi,
355
00:29:33,480 --> 00:29:37,440
które likwidują
skutki wypadku,
356
00:29:38,760 --> 00:29:43,320
leżą już pod ziemią.
357
00:29:51,040 --> 00:29:54,360
1 października 1986
358
00:29:54,520 --> 00:29:57,800
5,5 MIESIĘCY PO WYPADKU
359
00:29:59,160 --> 00:30:05,280
Budowa schronu
wokół ruin reaktora jądrowego
360
00:30:05,440 --> 00:30:09,120
było w zasadzie
niezwykle trudne.
361
00:30:09,280 --> 00:30:11,480
Ale na budowę sarkofagu
362
00:30:11,640 --> 00:30:16,560
wpłynął także na politykę radziecką
absurdalne żądania.
363
00:30:17,360 --> 00:30:20,240
Towarzysz podpułkownik Samoilenko.
364
00:30:20,400 --> 00:30:23,600
Mężczyźni wywiesili flagę na kominie.
365
00:30:23,760 --> 00:30:26,000
Proszę nie zakłócać operacji.
366
00:30:29,760 --> 00:30:33,040
Aby uczcić reaktor numer jeden
uruchom ponownie
367
00:30:33,200 --> 00:30:35,480
zdecydowali dowódcy misji
368
00:30:35,640 --> 00:30:39,280
wysyła trzech zwiadowców radiacyjnych
z czerwoną flagą
369
00:30:39,440 --> 00:30:43,800
nad reaktorami
na górę komina.
370
00:30:43,960 --> 00:30:47,600
pamiętam
że ludzie ryzykowali życie,
371
00:30:47,760 --> 00:30:52,040
ponieważ złom nie został jeszcze uprzątnięty.
372
00:30:52,200 --> 00:30:56,000
Tego nie można odmówić.
Wracam do domu, do syna.
373
00:30:56,160 --> 00:30:58,480
Powiem ci, że to mój ostatni akt
374
00:30:58,640 --> 00:31:01,160
było wspiąć się na beczkę
powiesić flagę.
375
00:31:01,320 --> 00:31:04,440
Zróbmy to.
376
00:31:07,280 --> 00:31:13,800
Chociaż naukowa wiedza o niebezpieczeństwie
nie podano faktycznej kwoty,
377
00:31:13,960 --> 00:31:19,720
opowieści o wspaniałej armii
i było wystarczająco dużo sił obrony cywilnej.
378
00:31:19,880 --> 00:31:25,320
To wspaniały symbol, symbol zwycięstwa.
379
00:31:25,480 --> 00:31:31,720
W Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej
czerpiemy zyski z radionuklidów.
380
00:31:33,960 --> 00:31:39,360
Wciąż opowiadali tę historię
O wyjątkowości Związku Radzieckiego.
381
00:31:39,520 --> 00:31:41,520
Podążałem za tym ze zdumieniem.
382
00:31:56,800 --> 00:32:00,400
Dlaczego podnieśli flagę?
383
00:32:00,560 --> 00:32:03,120
Z powodu propagandy.
384
00:32:04,800 --> 00:32:06,760
Był to symbol zwycięstwa.
385
00:32:09,720 --> 00:32:12,800
Byłam z tego powodu bardzo wściekła.
386
00:32:12,960 --> 00:32:17,000
Ryzykowali życie
ze względu na symbolikę.
387
00:32:17,160 --> 00:32:19,400
To było takie głupie.
388
00:32:23,560 --> 00:32:28,920
Przeszliśmy pranie mózgu
z patriotyzmem,
389
00:32:29,080 --> 00:32:34,320
przez samopoświęcenie
i inne tego typu.
390
00:32:41,680 --> 00:32:46,120
Dlatego musieliśmy podnieść flagę
391
00:32:46,280 --> 00:32:49,640
przeciwko temu brudnemu kominowi.
392
00:32:49,800 --> 00:32:54,360
Abyśmy mogli wspólnie zadeklarować:
„Pokonaliśmy promieniowanie!”
393
00:33:06,280 --> 00:33:08,800
Nie wiem, kto ostatecznie wygrał.
394
00:33:10,480 --> 00:33:14,840
Ludzie umierali i umierają nadal.
395
00:33:18,840 --> 00:33:22,160
15 LISTOPADA 1986
396
00:33:22,320 --> 00:33:25,600
7 MIESIĘCY PO WYPADKU
397
00:33:25,760 --> 00:33:29,080
Wybuchł Czarnobyl
pozostałości reaktora jądrowego
398
00:33:29,240 --> 00:33:32,680
jest zakopany na wysokości 60 metrów
pod betonową kopułą.
399
00:33:34,880 --> 00:33:38,400
Kiedy sarkofag był już ukończony,
ruiny poczwórnego reaktora
400
00:33:38,560 --> 00:33:43,080
był izolowany
z pozostałych reaktorów elektrowni.
401
00:33:45,080 --> 00:33:50,760
Sarkofag ukończono 30 listopada.
402
00:33:53,800 --> 00:33:57,640
Hans Blix poleciał na miejsce zdarzenia.
403
00:33:58,640 --> 00:34:01,160
Pamiętam Mikołaja.
404
00:34:01,320 --> 00:34:04,840
To on był odpowiedzialny za cały projekt.
405
00:34:05,000 --> 00:34:08,880
Zapytałem, czy chce zobaczyć sarkofag.
406
00:34:09,600 --> 00:34:12,000
"Oczywiście."
407
00:34:12,160 --> 00:34:19,160
Prace techniczne przy użyciu pilotów
sprzęt robił wrażenie,
408
00:34:19,320 --> 00:34:22,800
ale cykl życia sarkofagu
był ograniczony.
409
00:34:24,320 --> 00:34:27,640
Chociaż to już było osiągnięcie
zrób to
410
00:34:27,800 --> 00:34:32,600
to nie było wyjątkowe
bezpieczna lub trwała konstrukcja.
411
00:34:32,760 --> 00:34:36,640
Sarkofag był konieczny
także ze względów propagandowych
412
00:34:36,800 --> 00:34:39,920
oprócz bezpieczeństwa radiacyjnego.
413
00:34:40,080 --> 00:34:43,560
Zrozumiałem, że robiąc zdjęcie
przed sarkofagiem
414
00:34:43,720 --> 00:34:46,560
byłoby aktem politycznym.
415
00:34:49,000 --> 00:34:53,800
Cały świat zobaczyłby, że to zrobiliśmy
rozwiązanie sytuacji związanej z bezpieczeństwem.
416
00:34:57,440 --> 00:35:02,840
Mogliby powiedzieć, że odeszli
Za Czarnobylem i katastrofą.
417
00:35:03,680 --> 00:35:09,240
Po raz kolejny był to Związek Radziecki
pokonał niepokonanego wroga.
418
00:35:16,680 --> 00:35:19,560
Od 1988 r
419
00:35:19,720 --> 00:35:25,440
zaczęliśmy chorować,
o czym wcześniej nie wiedzieliśmy.
420
00:35:25,600 --> 00:35:30,040
GÓRNIK
421
00:35:30,200 --> 00:35:33,640
Kiedy zdobędziesz jednego,
można to traktować tylko w ten sposób
422
00:35:33,800 --> 00:35:37,840
że to nie postępuje. To wszystko.
423
00:35:38,000 --> 00:35:42,880
Ci bez nerwów ze stali,
nie pasuj tutaj. Więc odeszli.
424
00:35:43,560 --> 00:35:46,160
Dla tych, którzy zostali, jest praca.
425
00:35:46,320 --> 00:35:50,400
GŁÓWNY INŻYNIER
426
00:35:50,560 --> 00:35:52,440
Mój głos nie jest już taki sam.
427
00:35:52,600 --> 00:35:57,720
Miło jest pamiętać mój głos
jak było
428
00:35:58,480 --> 00:36:00,160
przed rakiem.
429
00:36:03,600 --> 00:36:07,200
Nigdy nie żałowałem, że tam pojechałem
i nie żałuję tego.
430
00:36:08,280 --> 00:36:11,680
Miałem koszmary
i miałem
431
00:36:11,840 --> 00:36:15,280
różne problemy zdrowotne,
432
00:36:15,440 --> 00:36:20,840
ale byłem tam potrzebny.
433
00:36:21,000 --> 00:36:24,120
Byłem tam dosłownie ważny.
434
00:36:24,280 --> 00:36:29,560
Czarnobyl uczynił mnie mężczyzną
i to się nigdy nie zmieni.
435
00:36:34,920 --> 00:36:37,560
Sześćset tysięcy ludzi.
436
00:36:37,720 --> 00:36:43,160
Likwidatorzy wykazali się bohaterstwem i
dzielni słudzy Związku Radzieckiego.
437
00:36:45,240 --> 00:36:50,040
Nic w tej kampanii propagandowej
nie było kłamstwa.
438
00:36:50,200 --> 00:36:56,760
Nie wierzę, że ofiary Związku Radzieckiego
były mitem, ale prawdziwym.
439
00:36:59,120 --> 00:37:01,520
Oprócz Sowietów
cały świat
440
00:37:01,680 --> 00:37:05,360
ma dług wdzięczności
za ich odwagę.
441
00:37:05,520 --> 00:37:10,240
A co najważniejsze, rząd centralny
był im winien prawdę
442
00:37:10,400 --> 00:37:13,120
co spowodowało katastrofę.
443
00:37:16,440 --> 00:37:18,840
7 MIESIĘCY PO WYPADKU
444
00:37:21,880 --> 00:37:27,760
25 SIERPNIA 1986,
4 MIESIĄCE PO WYPADKU
445
00:37:27,920 --> 00:37:30,280
Po awarii w Czarnobylu
446
00:37:30,440 --> 00:37:33,920
świat czekał na wyjaśnienie
Ze Związku Radzieckiego.
447
00:37:35,000 --> 00:37:39,880
Międzynarodowa Agencja Energii Atomowej
omawia katastrofę w Wiedniu.
448
00:37:42,560 --> 00:37:46,920
Wiedza o tym była ważna dla Stanów Zjednoczonych
co spowodowało wypadek
449
00:37:47,080 --> 00:37:50,600
i jakie okoliczności do tego doprowadziły
do katastrofy.
450
00:37:50,760 --> 00:37:56,000
Słyszeliśmy strzępy informacji
akcji ratowniczych i likwidatorów,
451
00:37:56,160 --> 00:37:59,960
ale obszerna narracja
nie został jeszcze zaprezentowany.
452
00:38:00,120 --> 00:38:05,520
My w MAEA uważaliśmy, że to najważniejsza rzecz
po katastrofie miała pomóc,
453
00:38:05,680 --> 00:38:09,640
ale potem świat
nauczył się z wypadku.
454
00:38:10,840 --> 00:38:16,600
Byłem tam. Na konferencji
panowała bardzo wyczekująca atmosfera.
455
00:38:16,760 --> 00:38:22,120
Związek Radziecki doświadczał zmian
czas, pierestrojka, głasnost.
456
00:38:22,280 --> 00:38:25,480
Miało to oznaczać przejrzystość.
457
00:38:26,440 --> 00:38:30,720
Całe światowe środowisko naukowe
obserwowane z uważnym okiem i uchem,
458
00:38:30,880 --> 00:38:36,160
co by na to powiedział Związek Radziecki
i czy byłoby to uczciwe.
459
00:38:42,600 --> 00:38:48,760
Osoba, której zadaniem było przedstawienie
Raport Związku Radzieckiego w Wiedniu,
460
00:38:48,920 --> 00:38:51,360
był Walery Legasow.
461
00:38:52,480 --> 00:38:56,560
Był jeden
członków komisji zarządu,
462
00:38:56,720 --> 00:39:00,160
które przysłano z Moskwy
Do Czarnobyla
463
00:39:00,320 --> 00:39:03,000
godziny po eksplozji.
464
00:39:03,160 --> 00:39:05,120
Mała dawka promieniowania pobudza.
465
00:39:05,280 --> 00:39:08,520
Medium nie ma żadnego wpływu,
duże jest szkodliwe.
466
00:39:08,680 --> 00:39:14,160
Przebywał tam tygodniami
poprowadzić operację czyszczenia
467
00:39:14,320 --> 00:39:20,040
i zbadanie przyczyn wypadku.
Informacje objęte były tajemnicą.
468
00:39:22,200 --> 00:39:26,320
W Wiedniu dr Legasow
przygotowany do przedstawienia
469
00:39:26,480 --> 00:39:28,960
wydarzenia z technicznego punktu widzenia.
470
00:39:30,240 --> 00:39:35,920
Rozmawiałem o tym z Moskwą.
Zapytałem, ile czasu potrzebuje.
471
00:39:36,080 --> 00:39:41,840
Powiedzieli: „Może pięć godzin”.
Mówiłem, że to nie jest spotkanie partyjne.
472
00:39:42,000 --> 00:39:44,600
„Nie. Potrzebujemy dużo czasu”.
473
00:39:46,120 --> 00:39:52,200
Legasow zapoznał się z pisemnym raportem
przez co najmniej dwa, trzy dni.
474
00:39:53,520 --> 00:39:57,360
Wyjaśnienie sowieckie
wypadek był
475
00:39:57,520 --> 00:40:00,720
że było to spowodowane testem,
476
00:40:00,880 --> 00:40:03,640
który został mocno wykolejony.
477
00:40:03,800 --> 00:40:08,960
Ponadto przy projektowaniu reaktora
popełniono błędy
478
00:40:09,120 --> 00:40:11,400
przynajmniej z zachodniej perspektywy.
479
00:40:11,560 --> 00:40:18,000
Substancje radioaktywne nie były objęte ochroną,
jak w zachodnich reaktorach.
480
00:40:19,800 --> 00:40:22,680
Będziemy udoskonalać systemy bezpieczeństwa
481
00:40:22,840 --> 00:40:26,400
biorąc pod uwagę
Wypadek w Czarnobylu.
482
00:40:26,560 --> 00:40:31,120
Reżim Gorbaczowa dostał
w tym momencie zaszczyt
483
00:40:31,280 --> 00:40:37,720
że ustanowili propagandę nauki
przed sobą i przyznał się do błędów.
484
00:40:37,880 --> 00:40:41,680
Wielu delegatów było pod wrażeniem
Z bezpośredniości Związku Radzieckiego.
485
00:40:41,840 --> 00:40:47,920
Jestem tym pod wieloma względami zdumiony
jak bardzo byli szczerzy.
486
00:40:48,960 --> 00:40:54,240
Oskarżony w oświadczeniu
także operatorzy pośrednii
487
00:40:54,400 --> 00:40:56,680
działań,
czego nie należało robić.
488
00:40:56,840 --> 00:41:00,720
Rosjanie lubią humanitarność
błąd jako przyczyna eksplozji.
489
00:41:01,720 --> 00:41:05,280
Większość na Zachodzie
chętnie im uwierzyli.
490
00:41:05,440 --> 00:41:08,800
Ale dostali
tylko podane im informacje,
491
00:41:08,960 --> 00:41:12,440
i zostały zredagowane
precyzyjną ręką.
492
00:41:12,600 --> 00:41:17,120
Wiem, że eksperci z Kanady,
Amerykę i Wielką Brytanię
493
00:41:17,280 --> 00:41:21,280
wyczuł, że coś jest w tle.
494
00:41:21,440 --> 00:41:24,280
Niektórzy naukowcy nie wierzą
495
00:41:24,440 --> 00:41:29,480
że mówisz wszystko o Czarnobylu.
Opowiesz mi wszystko?
496
00:41:29,640 --> 00:41:31,880
DELEGAT RADY
497
00:41:32,040 --> 00:41:37,000
Wszystko co słyszałem
jest prawdą.
498
00:41:39,200 --> 00:41:43,040
Oczywiście nadal jest wiele informacji,
499
00:41:44,800 --> 00:41:50,520
którzy radzieccy eksperci
nie uporaliśmy się wystarczająco.
500
00:41:52,160 --> 00:41:56,960
W miarę upływu czasu Legasow próbował zdobyć
przeprowadzić reformy,
501
00:41:57,120 --> 00:42:03,160
co uznał za konieczne
Dla radzieckiej technologii nuklearnej.
502
00:42:04,120 --> 00:42:07,520
Nasz przemysł nuklearny
po przeżyciu tej katastrofy
503
00:42:07,680 --> 00:42:09,400
niewątpliwie się wzmocni.
504
00:42:09,560 --> 00:42:13,680
Ten człowiek w końcu przyniósł obietnice
o głasnosti, o otwartości.
505
00:42:14,640 --> 00:42:18,600
Ale dopiero po Czarnobylu
dowiedział się
506
00:42:18,760 --> 00:42:25,120
o zakresie tuszowania i korupcji
W programie nuklearnym Związku Radzieckiego.
507
00:42:26,920 --> 00:42:30,040
Przywódcy polityczni się bali
508
00:42:30,200 --> 00:42:33,560
powiedzieć światu o naszych trudnościach.
509
00:42:34,680 --> 00:42:39,640
Legasow popadał w coraz większą depresję
i stał się bardziej zdesperowany.
510
00:42:39,800 --> 00:42:44,040
Jego zdrowie zaczęło szwankować
z powodu narażenia na promieniowanie.
511
00:42:44,200 --> 00:42:50,080
I zaczął zdawać sobie sprawę, jakie to zgniłe
Związek Radziecki był w środku.
512
00:42:51,600 --> 00:42:54,240
Niektórzy uważali go za bohatera.
513
00:42:54,400 --> 00:42:56,880
Potem się zabił.
514
00:42:59,680 --> 00:43:01,920
Samobójstwo Legasowa go stworzyło
515
00:43:02,080 --> 00:43:05,840
jeden na dziesiątki tysięcy
O ofiarach Czarnobyla.
516
00:43:14,320 --> 00:43:19,280
Co poszło nie tak w Czarnobylu?
Rosjanie obwiniają operatora.
517
00:43:20,400 --> 00:43:24,320
Sprawozdanie Rady wysłuchane w Wiedniu
518
00:43:24,480 --> 00:43:27,960
nie powiedział całej prawdy
o tym co się stało.
519
00:43:28,120 --> 00:43:32,800
Kiedy zacząłem czytać raport,
Miałem wtedy włosy.
520
00:43:32,960 --> 00:43:38,080
Prawie stanęli na nogi,
ponieważ było tak wiele kłamstw.
521
00:43:38,240 --> 00:43:41,760
Zarzucają pracownikom,
ja też.
522
00:43:41,920 --> 00:43:46,000
Było to jasne, że w Związku Radzieckim
prowadzone byłoby postępowanie karne,
523
00:43:46,160 --> 00:43:50,560
który próbowałby wyjaśnić przyczynę
od wady projektowej po osoby fizyczne.
524
00:43:52,840 --> 00:43:55,840
Podejrzewano
że wyrokiem będzie kara śmierci.
525
00:43:56,000 --> 00:44:00,040
-Jaka kara śmierci?
-Strzelanie.
526
00:44:01,320 --> 00:44:03,320
Tłumaczenie: Tiia Ruuskanen